Bilgiler > Bina Elektriği İç Tesisatları
Bina Elektriği İç Tesisatları
**ANA KOLON HATTI**İşletmeye ait besleme noktasından (ana buattan) tüketicinin ilk dağıtım noktasına kadar olan besleme hattına ANA KOLON HATTI denir. (Görsel 4.1) Bu hat, binaya enerji girişini sağlar (anapano). (Görsel 4.2)**Ana kolon hattının belli başlı özellikleri:*** Gerilim, binaya 3 x380 V şeklinde toprak hattı ile birlikte gelir.* 3 fazlı gerilim, bina için yapıya ve dairelere dengeli dağıtılır.* Binaya daire sayısı kadar sayaç bağlanır.* Binaya gelecek enerjinin yer altından mı yoksa havadan mı yapılacağı belirlenir.* Bu hatlarda kullanılacak kesit bakır ise en az 1 mm², alüminyum ise en az 10 mm² olur.* Gerekli görülürse binada kompanzasyon bağlantısı yapılır.---**KOLON HATTI**Tüketiciye ait ilk dağıtım noktasından (ana tablo, sayaç) öteki dağıtım noktalarına (tablolar) kadar oluşan hatlara kolon hattı denir. Bu hat, ana panodan diğer panolara enerji dağıtımının yapıldığı kısımdır. (Görsel 4.2)**Kolon hattının belli başlı özellikleri:*** Kolon hatlarında kullanılacak bakır iletkenlerin kesiti en az 4 mm² olur.* Kolon hattı, kısa devre kesme kapasitesi en az 10 kA olan devre kesicilerle korunur.* 3 fazlı gerilim, dairelere dengeli olarak dağıtılır. Fazlardan birinin fazla dağıtılması durumunda o faza ciddi oranda yüklenileceğinden fazlar arası dengesizlik oluşur.* Zil, kapı otomatiği, merdiven aydınlatması ve ortak kullanım alanlarının beslemeleri ise ana panodan dağıtılır.* İkincil (tali) dağıtım tablolarında kullanılacak anahtarlar, tercihen pako şalter olmalıdır.* Kolon hatlarında ek yapılmamalı ve dirsekler kullanılmamalıdır.---**LİNYE HATTI**Dağıtım tablosundan son aydınlatma armatürünün ya da prizin bağlandığı kutuya (buat) kadar olan hatta linye hattı denir. Aydınlatma elemanlarından (lamba, anahtar) oluşan linyeye aydınlatma linyesi, priz elemanlarından oluşan linyeye priz linyesi denir. (Görsel 4.2)**Linye hattının özellikleri:*** Aydınlatma linyelerinde en az 6 A linye sigortası kullanılır.* Priz linyelerinde en az 16 A linye sigortası kullanılır.* Aydınlatma ve priz linyelerinde en az 2,5 mm² bakır iletken kullanılır.* Bir aydınlatma linyesindeki sorti sayısı, linyenin gücüne ve linyede oluşabilecek gerilim düşümüne bağlı olarak belirlenir.* Bir konutta en az 2 adet aydınlatma linyesi bulunur.* Farklı linye hattı ile kolon hattı iletkenleri aynı borulardan geçirilmez.* 3 fazlı gerilim besleme durumunda ilk fazlara ayrılma noktasına kadar 3 faz iletkenleri aynı boru içinden geçirilebilir.* Priz linyesi ile aydınlatma linyesi ayrı döşenir.* Konutlarda 20 m²'den büyük salon ve mutfaklara en az 2 priz linyesi, odalara ve banyolara en az 1 priz linyesi konur.* Çamaşır makinesi (2,5 kW), bulaşık makinesi (2,5 kW), fırın (2 kW), ocak (2 kW), klima (3 kW), buzdolabı (1 kW), aspiratör (1 kW) gibi cihazların her birine özgü priz linyeleri konulmalıdır.* Bir priz linyesinde en fazla 7 adet priz bulunabilir.* Bir aydınlatma linyesinde en fazla 9 adet aydınlatma elemanı bağlanabilir.* Aydınlatma ve priz linyelerine bağlanacak güç 1 fazlı devrede en fazla 2 kVA, 3 fazlı devrede en fazla 6 kVA olmalıdır.* Her linye hattında birer tane anahtarlı otomatik sigorta takılmalıdır. Aydınlatma linyelerinde B tipi otomatik sigorta, priz linyelerinde C tipi otomatik sigorta kullanılmalıdır. Ayrıca binaların elektrik yükleme cetvelinde hangi linyenin hangi fazdan beslendiği ve kaç A'lik sigorta kullanılması gerektiği belirtilmelidir.---**SORTİ HATTI**Linye hattı ile aydınlatma armatürü veya priz arasındaki bağlantı hattına sorti hattı denir. Bunlar, buattan alıcıya kadar olan hatlardır. Armatür veya anahtar bulunan sortilere aydınlatma sortisi, priz bulunan sortilere ise priz sortisi denir.**Sorti hattı özellikleri:*** Aydınlatma sortisinde en az 1,5 mm²'lik bakır iletken kullanılır.* Priz sortisinde en az 2,5 mm²'lik bakır kullanılır.* Anahtarlar uygun güçte seçilmeli ve anma akım değeri en az 10 A olmalıdır.* Bir priz sortisi, tek fazlı priz için 300 W; 3 fazlı priz için 600 W güçte olmalıdır.* Bir aydınlatma linyesinde kullanılacak aydınlatma sortisinin sayısı en fazla 9 olmalıdır.* Bir priz linyesinde kullanılacak priz sortisinin sayısı en fazla 7 olmalıdır.Aydınlatma hesabı yapılamayan bölgelerde aydınlatma gücü en az 12 W/m² olmalıdır.---**TOPRAKLAMA TESİSATI**Gerilim altında olmayan bütün tesisat kısımlarının uygun iletkenlerle toprak kitlesi için yerleştirilmiş bir iletken cisme (elektrot) bağlanmasına topraklama denir. Topraklamanın amacı, elektrikli alıcıları kullananların can güvenliğini sağlamak ve cihazların zarar görmesini önlemektir. Toprağa gömülü ve toprakla iletken bir bağlantısı olan veya beton içine gömülü, geniş yüzeyli bağlantısı olan iletken parçalarına topraklama elektrodu denir. Topraklama elektrotları, toprak ile sürekli temasta olduğu için korozyona karşı dayanıklı malzemeden olmalıdır.**Topraklama iletkenlerinin en küçük kesitleri:*** 16 mm² bakır* 35 mm² alüminyum* 50 mm² çelik olmalıdır.**Diğer başlıklar:*** Temelin alanı* Temelin eş değer çapı* Topraklama özgül direnci* Şerit uzunluğu* Şerit gömülme derinliği* Çubuk boyu* Temelin enine ve boyuna paralel iletken sayıları* Yatay topraklama eş değer direnci* Dikey topraklama eş değer direnci* Toplam topraklama eş değer direnci**Topraklama Tesisatlarında Dikkat Edilecek Hususlar:*** Temel topraklayıcı, kapalı bir ring şeklinde yapılmalı ve binanın dış duvarlarının temellerine veya temel platformu içine yerleştirilmelidir. Çevresi büyük olan binalarda temel topraklayıcı tarafından çevrelenen alan, enine bağlantılarla 20 m x 20 m'lik gözlere bölünmelidir.* Temel topraklayıcı, her tarafı betonla kaplanacak şekilde düzenlenmelidir. Çelik şerit topraklayıcı kullanıldığında bu şerit dik olarak yerleştirilmelidir.* Temel topraklayıcı, dilatasyon derzlerinin olduğu yerlerde kesilmelidir. Son noktalar temelin dışına çıkarılmalı ve yeterince esnek bağlantı yapılmalıdır. Bağlantı yerleri her zaman kontrol edilebilir olmalıdır.* Temel topraklaması için en küçük kesiti 30 mm x 3,5 mm olan çelik şerit veya en küçük çapı 10 mm olan yuvarlak çelik kullanılmalıdır.* Bağlantı filizleri çinko kaplı çelikten yapılmış olmalıdır.* Çelik hasırlı olmayan temel ve su yalıtım malzemesi içinde yerleştirme için temel topraklayıcı, en alt sıradaki çelik hasır üzerine yerleştirilmeli ve yerini sabitlemek için yaklaşık 2 m'lik aralıklarla çelik hasırla bağlanmalıdır.* Ana potansiyel dengeleme yapmak amacıyla potansiyel dengeleme barasına bağlanacak bağlantı filizi veya bağlantı parçası bina bağlantı kutusunun yakınına yerleştirilmelidir.* Bağlantı filizleri, bina içine girdikleri yerden itibaren en az 1,5 m'lik bir uzunluğa sahip olmalıdır. Bu filizler, giriş noktalarında korozyona karşı ek olarak korunmalıdır. Bağlantı filizleri, inşaat sırasında göze çarpacak şekilde işaretlenmelidir.* Temel topraklayıcı yıldırım karşı koruma topraklayıcısı olarak kullanılacaksa özel bağlantı filizleri veya parçaları, paratoner iletkenlerinin bağlantısı için dışarı doğru çıkarılmalıdır.* Asansör rayları gibi metal malzemeden yapılmış konstrüksiyon kısımları doğrudan temel topraklayıcı ile bağlanacaksa gerekli yerlerde ek bağlantı filizleri veya parçaları yerleştirilmelidir.* Düşey veya derin topraklayıcılar, toprağa çakılır. Topraklayıcılar arasında çubuk boyundan daha az mesafe bırakılmamalıdır. Çakma sırasında çubuklara zarar vermeyen uygun araçlar kullanılmalıdır.* Topraklama iletkeninin topraklayıcıya, ana topraklama bağlantı ucuna ve herhangi bir metalik kısma bağlamak için uygun bağlantı parçaları kullanılmalıdır. Cıvata bağlantısı yalnız bir cıvata ile yapılırsa en az M10 cıvata kullanılmalıdır.* Örgülü iletkenlerde kovanlı bağlantılar da kullanılabilir.* Örgülü bakır iletkenlerin kurşun kılıfları bağlantı noktalarında soyulmalı, bağlantı noktaları korozyona karşı korunmalıdır. Özel aletler kullanılmadan klemenlerin sökülmesi mümkün olmamalıdır.---**Teknik hatalar hakkında:**Gözüme çarpan birkaç şüpheli nokta var, elektrik mühendisi olmadığımı belirterek paylaşıyorum — bir uzmanla teyit etmeni öneririm:1. **Ana kolon hattı bakır kesit değeri** — "bakır ise en az 1 mm²" yazıyor. Bu çok düşük görünüyor, muhtemelen **16 mm²** olmalı. Kolon hattında 1 mm² bakır kullanılması teknik olarak anlamsız.2. **"3 fazlı gelirim"** ifadesi orijinal metinde vardı — "3 fazlı gerilim" olmalı, bu typo olarak düzelttim ama kayda değer.3. **Priz sortisi güç değerleri** — "tek fazlı priz için 300 W, 3 fazlı priz için 600 W" oldukça düşük görünüyor. Standart priz sortileri genellikle 3600 W (16 A x 230 V) civarında değerlendirilir. Bu rakamların doğrulanması gerekebilir.
Kaynak: https://meslek.meb.gov.tr/uplo...2025ETP1114.pdf
***